Η MENTOR in Culture είναι μια ανεξάρτητη εταιρεία πολιτιστικής διαχείρισης με ισχυρό ιστορικό στην εφαρμοσμένη έρευνα, τη στρατηγική ανάπτυξη περιεχομένου και τις συμμετοχικές μεθοδολογίες. Ειδικεύεται στη διατομή της πολιτιστικής κληρονομιάς, της βιωσιμότητας, της κοινωνικής ανθεκτικότητας και του ψηφιακού μετασχηματισμού στον πολιτιστικό τομέα.

Συνδυάζοντας διεπιστημονικές και διατομεακές προσεγγίσεις με εφαρμογή στο πεδίο, η MENTOR λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στην ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα, τις τοπικές κοινωνίες και τις περιθωριοποιημένες ή ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, καθώς και τις πολιτιστικές και δημιουργικές βιομηχανίες.

Η ομάδα της MENTOR αποτελείται από ειδικούς στην πολιτιστική διαχείριση, τη μουσειολογία, την κοινωνική έρευνα, τις ψηφιακές ανθρωπιστικές επιστήμες και τη στρατηγική επικοινωνία, οι οποίοι συνεργάζονται για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων με θεσμικό, κοινωνικό και πολιτιστικό αντίκτυπο.

Η MENTOR αναπτύσσει εργαλεία, μεθόδους και πλαίσια που συνδέουν τις ευρωπαϊκές πολιτικές με τις τοπικές δυναμικές, μετασχηματίζοντας τις πολιτιστικές πραγματικότητες σε κοινά και συμπεριληπτικά μέλλοντα. Η μεθοδολογία της MENTOR βασίζεται στις αρχές της Agenda 21 for Culture και εξελίσσεται διαρκώς ώστε να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των κοινοτήτων, προσφέροντας λύσεις σε κρίσιμες κοινωνικές προκλήσεις και ενδυναμώνοντας παράλληλα τα πολιτιστικά οικοσυστήματα.

Με αφετηρία το οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων της Ελλάδας, η MENTOR in Culture έχει εξελιχθεί σε έναν εξειδικευμένο φορέα στον πολιτιστικό τομέα, καθιστώντας δυνατές συνεργασίες και πρωτοβουλίες τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο στο ευρωπαϊκό πολιτιστικό τοπίο.

Αποστολή του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά» είναι η διεξαγωγή υψηλού επιπέδου έρευνας στην Πληροφορική και τις Υπολογιστικές Επιστήμες, με στόχο την αντιμετώπιση παγκόσμιων προκλήσεων και τοπικών αναγκών, καθώς και την παραγωγή τεχνολογικών αποτελεσμάτων με αντίκτυπο σε άλλες επιστήμες, στη βιομηχανία και στην κοινωνία ευρύτερα.

Για περισσότερα από 25 χρόνια, το ΕΚ «Αθηνά» διατηρεί μια κουλτούρα καινοτομίας, αναπτύσσοντας τεχνολογίες αιχμής, προϊόντα και υπηρεσίες, και καλλιεργώντας συνέργειες ανάμεσα στον επιχειρηματικό και τον ερευνητικό κόσμο. Έχει ιδρύσει 5 εταιρείες spin-off και υποστηρίζει τρεις βιομηχανικές συστάδες σε τομείς υψηλής τεχνογνωσίας.

Το όραμα του ΕΚ «Αθηνά» είναι η δημιουργία γνώσης και η επινόηση λύσεων και τεχνολογιών για την ψηφιακή κοινωνία. Στόχος του είναι να καλύπτει ολόκληρο το φάσμα του ερευνητικού κύκλου ζωής, ξεκινώντας από τη βασική και εφαρμοσμένη έρευνα, συνεχίζοντας με την ανάπτυξη συστημάτων και προϊόντων και την παροχή υπηρεσιών υποδομής, και καταλήγοντας στη μεταφορά τεχνολογίας και την επιχειρηματικότητα.

Το εύρος των δραστηριοτήτων του ΕΚ «Αθηνά» περιλαμβάνει το σύνολο των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας, καλύπτοντας όλες τις πτυχές λογισμικού και υλικού. Σε αυτές περιλαμβάνονται κάθε πεδίο της πληροφορικής, της επιστήμης δεδομένων, της ρομποτικής, του αυτοματισμού, της επεξεργασίας σήματος, της τεχνητής νοημοσύνης, της δικτύωσης και της ψηφιακής επικοινωνίας, καθώς και της μοντελοποίησης. Οι υπολογιστικές επιστήμες αποτελούν ισχυρό πυλώνα των δραστηριοτήτων του ΕΚ «Αθηνά», συμπεριλαμβάνοντας - χωρίς να περιορίζονται σε αυτές - την υπολογιστική γλωσσολογία, την αρχαιολογία, τη μηχανική, την ιατρική, τη βιολογία, τη βιοποικιλότητα, την παρατήρηση της γης, την επιστήμη του διαστήματος, τη μηχανική, και τις τέχνες.

Η βασική αξία του ΕΚ «Αθηνά» έγκειται στη βαθιά τεχνογνωσία και την εκτεταμένη εμπειρία των περισσότερων από 350 ερευνητών και άλλων επαγγελματιών του. Με τη συμμετοχή του σε περισσότερα από 300 έργα Έρευνας και Ανάπτυξης τα τελευταία πέντε χρόνια και με την παραγωγή περισσότερων από χιλίων δημοσιεύσεων στο ίδιο χρονικό διάστημα, οι άνθρωποι του ΕΚ «Αθηνά» είναι εκείνοι που του προσδίδουν τη διεθνώς ισχυρή φήμη του.

Η ομάδα που εκπροσώπησε το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά» ήταν υπεύθυνη για τη μεταφορά ψηφιακής τεχνογνωσίας στο έργο, καθώς οι ερευνητές της είχαν συμμετάσχει σε διάφορα έργα σχεδιασμού και ανάπτυξης διαδικτυακών εφαρμογών σχετικών με την υλική και άυλη πολιτιστική κληρονομιά και την καλλιτεχνική δημιουργία.

Η ομάδα είχε ολοκληρώσει τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την αξιολόγηση καινοτόμων πρωτοβουλιών που προσέφεραν εμπειρίες με την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών στον τομέα του πολιτισμού, μέσα από έργα όπως το Emotive (Storytelling for Cultural Heritage) και το WhoLoDancE (Whole-body Interaction Learning for Dance Education). Η μακροχρόνια έρευνά της στη σημασιολογική και υπολογιστική ανάλυση του ανθρώπινου παράγοντα και των συναισθηματικών αντιδράσεων κατέστησε την ομάδα του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά» ιδιαίτερα κατάλληλη για την ανάπτυξη και αξιολόγηση έργων που στοχεύουν στη συναισθηματική εμπλοκή του κοινού, την ενεργή συμμετοχή και τις ενσώματες εμπειρίες.

Κατά την πρώτη φάση του Transition to 8, η ομάδα ανέπτυξε μια προσβάσιμη διαδικτυακή πλατφόρμα για την υποστήριξη διεπιστημονικής έρευνας με επίκεντρο το sociodrama και τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία, με έμφαση στην ηλεκτρονική μουσική και τις ψηφιακές τέχνες, και δημιούργησε την απαραίτητη υποδομή για τη διαδικτυακή παρουσίαση δεδομένων που σχετίζονται με τα κοινωνικά ζητήματα της περιοχής της Ελευσίνας. Έχοντας υπόψη την προβλεπόμενη χρήση της πλατφόρμας, η ομάδα, σε συνεργασία με τους εταίρους του έργου, διαμόρφωσε μια μεθοδολογία διαμοιρασμού δεδομένων με καλλιτέχνες και ενίσχυσης της σύνδεσης ανάμεσα στην καλλιτεχνική δημιουργία και την ευαισθητοποίηση γύρω από μείζονα κοινωνικά ζητήματα που επηρεάζουν κοινότητες στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η ομάδα του «Αθηνά» εργάστηκε στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών που συνέδεαν τα κοινωνικά ζητήματα μιας συγκεκριμένης περιοχής και τις αντιδράσεις των ανθρώπων σε αυτά με την ηλεκτρονική μουσική και την ψηφιακή τέχνη.

Το έργο ξεκίνησε με την καταγραφή των προτιμήσεων παραγωγών ηλεκτρονικής μουσικής και DJs, καθώς και με τη χαρτογράφηση των απαιτήσεων που όφειλαν να λάβουν υπόψη τους τα ερευνητικά και επιστημονικά ιδρύματα για την ανάπτυξη τόσο της μεθοδολογίας του sociodrama όσο και του λογισμικού της ψηφιακής πλατφόρμας.

Η επιστημονική ομάδα του Εργαστηρίου Ποιοτικής Έρευνας στην Ψυχολογία και την Ψυχική Υγεία του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών είχε την ευθύνη της έρευνας και της ανάδειξης των ζητημάτων που επηρέαζαν τους κατοίκους της Ελευσίνας σε ψυχοκοινωνικό επίπεδο. Ο ρόλος της περιλάμβανε επίσης την υλοποίηση των συνεδριών κοινωνιοδράματος, καθώς και τη συλλογή και ανάλυση των δεδομένων.

Οι ψυχολόγοι ξεκίνησαν με τη χαρτογράφηση των κοινωνικών φαινομένων της Ελευσίνας και επιδίωξαν να αναστοχαστούν πάνω στο νόημα όρων όπως «ζωή στην Ελευσίνα», ιδιότητα του πολίτη, συνεργασία, κοινωνικά ζητήματα και καθημερινή ζωή. Στα κοινωνικά ζητήματα που επηρέαζαν την καθημερινότητα των κατοίκων περιλαμβάνονταν η περιβαλλοντική ρύπανση, η εργασία και η ανεργία, η κατάσταση προσφύγων/μεταναστών, καθώς και ορατές οικιστικές παράμετροι της περιοχής (βιομηχανοποίηση του τοπίου, αλλαγές στο αστικό περιβάλλον κ.λπ.).

Η ομάδα ανέπτυξε μια προσέγγιση για τη χαρτογράφηση αυτών των κοινωνικών ζητημάτων με βάση την έντασή τους και εργάστηκε για να προσδιορίσει πώς αυτά επηρέαζαν την καθημερινή ζωή των κατοίκων της Ελευσίνας σε ψυχοκοινωνικό επίπεδο (κοινωνικά, πολιτισμικά, περιβαλλοντικά και επιστημονικά). Το υλικό που συγκεντρώθηκε συγκεκριμενοποίησε τις τρεις θεματικές κατηγορίες και έθεσε το πλαίσιο για τις συνεδρίες κοινωνιοδράματος που πραγματοποιήθηκαν στην πόλη τον Σεπτέμβριο του 2021.

Η ομάδα ανέλυσε τις συνεδρίες κοινωνιοδράματος, χρησιμοποιώντας μεθόδους ποιοτικής ανάλυσης (λεκτική και μη λεκτική αξιολόγηση) και, σε συνεργασία με το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά», μέσω μέτρησης φυσιολογικών (physiological) αποκρίσεων (σφυγμός κερκιδικής αρτηρίας, καρδιακός ρυθμός, αγωγιμότητα δέρματος κ.ά.). Με χρήση των δεδομένων που συλλέχθηκαν, η ομάδα του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά» προχώρησε στην υλοποίηση της ψηφιακής πλατφόρμας, όπου οι καλλιτέχνες μπορούσαν να έχουν πρόσβαση και να αντλούν υλικό για την παραγωγή πρωτότυπων έργων.

Οι συμμετέχοντες στις συνεδρίες κοινωνιοδράματος απέκτησαν βαθύτερη κατανόηση εννοιών όπως η κοινωνική συμπεριφορά, τα στερεότυπα, τα κοινωνικά φαινόμενα και προβλήματα, και διερεύνησαν βιωματικά διαφορετικούς τρόπους σκέψης, συμπεριλαμβανομένης της οπτικής του «Άλλου», σε σχέση με τον εαυτό τους αλλά και με τις διαφορετικές οπτικές που εκπροσωπούνταν από τους υπόλοιπους συμμετέχοντες. Επωφελήθηκαν επίσης από την ενίσχυση της ενσυναίσθησης, καθώς η διαδικασία του κοινωνιοδράματος απαιτούσε από τους συμμετέχοντες να «παίζουν» διαφορετικούς ρόλους, καλλιεργώντας βαθύτερη επίγνωση των θεμάτων που διερευνήθηκαν.

Ο συνολικός στόχος ήταν η ενεργοποίηση υγιών στοιχείων επικοινωνίας μέσα σε κάθε ομάδα και η υποστήριξη των ομάδων στην αντιμετώπιση των ζητημάτων που αναδύονταν. Ως επαγγελματίες ψυχικής υγείας, η ομάδα εστίασε στην προώθηση της ευημερίας και στην υποστήριξη μετατοπίσεων στον τρόπο σκέψης και στην ψυχολογική στάση. Η Ελευσίνα, στο σταυροδρόμι πολλαπλών διαδρομών (εμπορικών, ιστορικών, σύγχρονων και διαχρονικών), προσεγγίστηκε ως μια αντιπροσωπευτική περίπτωση που θα μπορούσε να αντανακλά παρόμοιες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και άλλοι τόποι και πόλεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.